دانش ثبتی • راهنمای مستقل ماترا
سامانه ساغر چیست؟ راهنمای ثبت ادعا برای املاک فاقد سند رسمی
ثبت ادعا، شروع یک مسیر پیگیری است. پیش از بارگذاری مدارک، نوع حق، وضعیت سند و اعلان مربوط به گروه ملک خود را بشناسید.
آخرین بازبینی:
- مرحله 1ملک
- مرحله 2مدارک
- مرحله 3موقعیت و نقشه
- مرحله 4ثبت ادعا
- مرحله 5پیگیری
نمای آموزشی فرایند؛ انجام مراحل رسمی در مراجع مربوط و با رعایت شرایط قانونی است. ماترا مجری این مراحل نیست.
سامانه ساغر چیست و نام قانونی آن کدام است؟
موضوع این راهنما سامانهای است که با نام «ساغر» یا «ثبت ادعا» جستجو میشود. عنوان قانونی آن در ماده ۱۰، «سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی» است؛ این عنوان برای تطبیق اطلاعیهها و مقررات دقیقتر است.
کارکرد آن ساماندهی ادعاها و مستندات مشمول قانون و ارتباط آنها با موقعیت ملک و پیگیری بعدی است. آن را با یک سامانه صدور خودکار سند مالکیت یا خدمات حقوقی ماترا اشتباه نگیرید.
مبنای این بخش: قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول؛ مواد ۳ و ۱۰آییننامه اجرایی ماده ۱۰ و تبصرههای ۱ و ۲؛ خبرگزاری میزان
ماده ۱۰ چه نوع ادعاهایی را پیشبینی کرده است؟
ماده ۱۰ ناظر به حقوق و مستندات مشمولی است که پیش از راهاندازی مربوط ایجاد شده و فاقد سند رسمیاند. تشخیص شمول فقط با دیدن واژه «قولنامه» ممکن نیست؛ نوع حق، زمان ایجاد و وضعیت سند باید با مقررات تطبیق داده شود.
- مالکیت عین: ادعا درباره مالکیت خود مال غیرمنقول.
- مالکیت منافع بیش از دو سال: ادعا درباره منافع ملک در بازهای فراتر از دو سال.
- حق انتفاع: ادعا درباره حق استفاده از مال، با شرایط حق مورد ادعا.
- حق ارتفاق: ادعا درباره حقی در ملک دیگری، مانند حق عبور، حسب مدارک و شرایط قانونی.
مبنای این بخش: قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول؛ مواد ۳ و ۱۰
ثبت ادعا چه معنایی دارد و چه چیزی را تضمین نمیکند؟
درج ادعا یعنی هویت مدعی، نوع حق، مستندات و محدوده مکانی در مسیر مقرر ثبت شود تا امکان اقدام و پیگیری قانونی فراهم باشد. این کار بهتنهایی حق مالکیت عین، منافع، انتفاع یا ارتفاق ایجاد نمیکند.
گواهی ثبت ادعا، سند مالکیت و رأی پذیرش ادعا نیست. تعارض مدارک یا محدوده، اعتراض اشخاص و بررسی مرجع صالح میتواند در ادامه مطرح شود؛ نتیجه قطعی را نمیتوان از صرف دریافت کد رهگیری استنباط کرد.
مبنای این بخش: آییننامه اجرایی ماده ۱۰ و تبصرههای ۱ و ۲؛ خبرگزاری میزان
املاک قولنامهای چه ارتباطی با ثبت ادعا دارند؟
قولنامه یا مبایعهنامه عادی میتواند از مستندات ادعا باشد، اما وجود آن بهتنهایی شمول تمام الزامات را ثابت نمیکند. حتی ملکی که سند حدنگار دارد ممکن است موضوع ادعای شخص دیگری بر پایه مستندات غیررسمی باشد.
عبارت «فاقد سند رسمی» را با «هیچ سندی برای ملک صادر نشده» یکسان نگیرید. وضعیت حق مورد ادعا و شخص مدعی هم اهمیت دارد. پیش از انتخاب مسیر، تاریخ سند، سابقه انتقال و نوع حق را به مرجع مربوط ارائه کنید.
مبنای این بخش: قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول؛ مواد ۳ و ۱۰آییننامه اجرایی ماده ۱۰ و تبصرههای ۱ و ۲؛ خبرگزاری میزان
وضعیت راهاندازی و دامنه اجرای مرحلهای
اعلان عمومی مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۳۱، راهاندازی را برای گروههای مشخص تعریف کرده است. بنابراین نمیتوان نوشت تمام املاک قولنامهای همزمان مشمول یک تاریخ شروع یا پایان هستند. جدول زیر مفاد همان اعلان و قاعده ماده ۱۰ را از هم تفکیک میکند.
متن اعلان از بازنشر اختبار بررسی شده است؛ دسترسی مستقیم به نسخه روزنامه رسمی در این بازبینی میسر نشد. وجود اعلان جدیدتر برای سایر گروهها در این بررسی احراز نشده است؛ پیش از اقدام، اطلاعیه جاری سازمان ثبت و روزنامه رسمی را کنترل کنید. برای ورود نیز مسیر معرفیشده در درگاه رسمی را دنبال کنید، نه نشانیهای حدسی.
مبنای این بخش: اعلان عمومی راهاندازی رسمی سامانه؛ متن بازنشرشده در اختبارسازمان ثبت اسناد و املاک کشور؛ پیگیری اطلاعیههای جاری
مدارک و مستندات ثبت ادعا
مستندات باید با نوع ادعا و سابقه ملک متناسب باشند. فهرست زیر برای آمادهسازی اولیه است؛ کامل بودن آن برای هر پرونده را مرجع دریافتکننده تعیین میکند. اصل اسناد را نگه دارید و تصویر خوانا و کامل ارائه کنید.
- اطلاعات هویت و سمت مدعی؛ مدارک نمایندگی یا وراثت در صورت ارتباط با پرونده.
- مستندات منشأ ادعا مانند مبایعهنامه، صلحنامه، تقسیمنامه، قولنامه، رأی دادگاه یا مدارک مرتبط دیگر.
- اطلاعات ملک، پلاک ثبتی در صورت دسترسی، نشانی و سابقه درخواستهای مرتبط.
- نقشه دارای مختصات محدوده مورد ادعا و جدول اطلاعات توصیفی مطابق ضوابط مرجع.
- مدارک اقدام قبلی یا بعدی نزد مرجع قانونی، در صورت وجود.
مبنای این بخش: آییننامه اجرایی ماده ۱۰ و تبصرههای ۱ و ۲؛ خبرگزاری میزان
نقش موقعیت جغرافیایی و نقشه UTM در ثبت ادعا
آییننامه ماده ۱۰، نقشه دارای مختصات جغرافیایی UTM محدوده مورد ادعا و جدول اطلاعات توصیفی را در فرایند درج ادعا پیشبینی کرده است. نقشه باید محدوده مورد ادعا را مشخص کند؛ یک پین روی نقشه یا مختصات مرکز شهر معادل تعیین دقیق مرز ملک نیست.
قالب فایل، کیفیت برداشت، نحوه جانمایی و تأیید موردنیاز را از مرجع مربوط بپرسید. داشتن یک خروجی با عنوان UTM، پذیرش آن را تضمین نمیکند. اختلاف مرز با همسایه یا سند را نباید صرفاً با جابهجایی ترسیم حلشده تلقی کرد.
ابزار زون UTM ماترا برای شناخت زون و آموزش است و جایگزین برداشت دقیق، تهیه نقشه موردنیاز مرجع یا تأیید متخصص دارای صلاحیت نیست.
مبنای این بخش: آییننامه اجرایی ماده ۱۰ و تبصرههای ۱ و ۲؛ خبرگزاری میزان
پس از ثبت ادعا چه اتفاقی ممکن است بیفتد؟
رسید و مشخصات ثبت را کنترل و نگهداری کنید. سپس بر اساس وضعیت پرونده، اقدام لازم میتواند پیگیری تنظیم سند رسمی، مراجعه به مرجع ثبتی مربوط یا طرح دعوای مرتبط در مرجع قضایی باشد. تعیین مسیر به شرایط پرونده بستگی دارد.
مدرک اقدام و نتیجه آن باید مطابق مقررات در سامانه منعکس شود. فقط بارگذاری اولیه مدارک را پایان کار ندانید؛ تاریخ درج ادعا و تاریخ انقضای مهلت اقدام در گواهی را با جدول مهلتها و مرجع صالح کنترل کنید.
مبنای این بخش: قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول؛ مواد ۳ و ۱۰آییننامه اجرایی ماده ۱۰ و تبصرههای ۱ و ۲؛ خبرگزاری میزان
تفاوت ساغر با کاتب و مسیر تعیین تکلیف
کاتب درگاه دسترسی به خدمات ثبتی است؛ ثبت ادعای ماده ۱۰ یک فرایند مشخص برای حقوق و مستندات غیررسمی مشمول است. ورود از یک درگاه مشترک، پیشنویس قرارداد را به ثبت ادعا یا ادعا را به سند رسمی تبدیل نمیکند.
فرایندهای تعیین تکلیف وضعیت ثبتی نیز مبانی و شرایط خود را دارند. ثبت ادعا ممکن است با پیگیری نزد مرجع قانونی مرتبط ادامه یابد، اما انتخاب آن مرجع و احراز شرایط صدور سند بهصورت خودکار با ابزارهای ماترا انجام نمیشود.
مبنای این بخش: قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول؛ مواد ۳ و ۱۰آییننامه اجرایی ماده ۱۰ و تبصرههای ۱ و ۲؛ خبرگزاری میزان
مهلتها؛ ابتدا گروه ملک، سپس تاریخ مبنا
این جدول بازگویی دامنه اعلان مشخص زیر است، نه محاسبه مهلت اختصاصی پرونده شما. تاریخ دقیق پایان اقدام را با گواهی سامانه و مرجع صالح تطبیق دهید.
| گروه مشمول | تاریخ مبنا و مهلت | منبع |
|---|---|---|
| ادعاهای مشمول ماده ۱۰ نسبت به املاک با سند حدنگار صادره از ۱۳۹۶/۰۱/۰۱ تا ۱۴۰۵/۰۲/۳۱ | شروع اعلامشده: ۱۴۰۵/۰۳/۰۱؛ قاعده درج ادعا: ظرف دو سال از راهاندازی مربوط به این گروه. | اعلان ۱۴۰۵/۰۲/۳۱، بند ۱ و ماده ۱۰ قانون |
| املاکی که از ۱۴۰۵/۰۳/۰۱ تا اعلان بند ۳، سند حدنگار میگیرند؛ با احراز شمول ادعا | مبدأ برای هر ملک: روز صدور سند حدنگار؛ دو سال از همان مبدأ، نه یک تاریخ مشترک برای همه. | اعلان ۱۴۰۵/۰۲/۳۱، بند ۲ و ماده ۱۰ قانون |
| سایر املاک موضوع بند ۳ اعلان | تاریخ شمول تابع اعلان عمومی بعدی است؛ در این راهنما تاریخ شروع یا پایان قطعی تعیین نشده است. | اعلان ۱۴۰۵/۰۲/۳۱، بند ۳ |
| مدعی مشمولی که ادعای خود را درج کرده است | اقدام قانونی و درج مدرک آن: ظرف دو سال از تاریخ درج ادعای همان شخص؛ مبدأ و پایان را از گواهی پرونده کنترل کنید. | ماده ۱۰؛ قانون با تصمیم مجمع در ۱۴۰۳/۰۲/۲۶ و آییننامه مصوب ۱۴۰۴/۰۱/۱۷ |
بند ۴ همان اعلان، آغاز نشر آگهیهای تبصره ۳ ماده ۱۰ را ۱۴۰۵/۰۳/۰۱ ذکر میکند. این تاریخ را نباید بهجای تاریخ شمول همه املاک یا مهلت اعتراض هر آگهی به کار برد. منبع: اعلان ۱۴۰۵/۰۲/۳۱
پرسشهای متداول
آیا همه املاک قولنامهای اکنون یک مهلت مشترک دارند؟
خیر. تاریخ شروع باید با گروه مشمول اعلان، وضعیت سند و مقررات جاری تطبیق داده شود. جدول این صفحه دامنه اعلان بررسیشده را مشخص میکند.
آیا ثبت ادعا باعث صدور سند مالکیت میشود؟
ثبت ادعا بهتنهایی مالکیت ایجاد نمیکند و تضمین صدور سند نیست؛ پیگیری قانونی و بررسی مرجع صالح لازم است.
نقشه UTM را میتوان با انتخاب زون شهر جایگزین کرد؟
خیر. زون فقط بخشی از تعریف سیستم مختصات است. محدوده واقعی ملک و نقشه موردنیاز مرجع باید با روش و تأیید لازم تهیه شود.
اگر پلاک ثبتی را ندانم چه کنم؟
پلاک را حدس نزنید. آییننامه برای بررسی و درج پلاک بر پایه اطلاعات مکانی سازوکار پیشبینی کرده است؛ مسیر اجرایی پرونده خود را از مرجع رسمی بپرسید.
آیا ماترا ثبت ادعای رسمی را برای من انجام میدهد؟
این صفحه آموزشی است. ماترا در این راهنما نقش نماینده سازمان ثبت یا ارائهدهنده خدمات ثبتی دولتی ندارد.
منابع و مراجع
متن آموزشی این صفحه تألیف ماترا است. پیوندهای زیر برای تطبیق مطالب ارائه شدهاند؛ منابع بازنشرشده صریحاً مشخصاند و ملاک اقدام، نسخه رسمی و مقررات جاری است.
- قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول؛ مواد ۳ و ۱۰ ↗
بازنشر متن قانون در نظامات؛ مصوب مجلس ۱۴۰۱/۰۹/۰۶ با تصمیم مجمع تشخیص مصلحت نظام در ۱۴۰۳/۰۲/۲۶. برای اقدام، نسخه رسمی و اصلاحات بعدی ملاک است.
- آییننامه اجرایی ماده ۱۰ و تبصرههای ۱ و ۲؛ خبرگزاری میزان ↗
انتشار متن مقرره در رسانه قوه قضائیه، ۱۴۰۴/۰۲/۰۶؛ مصوب ۱۴۰۴/۰۱/۱۷. مبنای توضیح مدارک، نقشه، گواهی و پیگیری ادعا.
- اعلان عمومی راهاندازی رسمی سامانه؛ متن بازنشرشده در اختبار ↗
بازنشر اعلان منتشرشده در روزنامه رسمی ۱۴۰۵/۰۲/۳۱؛ ارجاع به مکاتبه ۹۰۰۰/۶۵۷۹/۱۰۰ مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۲۹. این پیوند، وبسایت روزنامه رسمی نیست.
- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور؛ پیگیری اطلاعیههای جاری ↗
مرجع رسمی برای بررسی دامنه اجرا و اطلاعیههای جدید؛ صفحه اصلی، جایگزین متن اختصاصی هر اعلان نیست.
- روزنامه رسمی کشور؛ مرجع انتشار اعلانها ↗
برای بررسی نسخه رسمی اعلان و تغییرات بعدی؛ دسترسی مستقیم در زمان این بازبینی میسر نشد.
بازبینی دستی منابع: ۱ مهر ۱۴۰۵؛ تاریخ با بارگذاری صفحه یا ساخت سایت تغییر نمیکند.