دانش ثبتی • راهنمای مستقل ماترا
سامانه کاتب چیست؟ راهنمای خدمات ثبتی و ثبت پیش‌نویس قرارداد
از پیدا کردن درگاه رسمی تا شناخت تفاوت پیش‌نویس و سند رسمی؛ این راهنما کمک می‌کند نام خدمات، مرحله پرونده و نقش هر مرجع را با هم اشتباه نگیرید.
آخرین بازبینی:
- مرحله 1کاربر
- مرحله 2پیش‌نویس
- مرحله 3دفترخانه
- مرحله 4ثبت رسمی
نمای آموزشی فرایند؛ انجام مراحل رسمی در مراجع مربوط و با رعایت شرایط قانونی است. ماترا مجری این مراحل نیست.
راهنمای متناسب با مسئله شما
این راهنما برای چه کسانی است؟
- خریدار یا فروشنده ملک
- کسی که درباره پیش‌نویس قرارداد سؤال دارد
- کسی که تفاوت کاتب و ساغر را نمی‌داند
- کسی که درگاه رسمی کاتب را جست‌وجو می‌کند
از وضعیت امروز تا قدم بعدی
برای کار من، مسیر کاتب چیست؟
شاخه متناسب با وضعیت خود را دنبال کنید؛ اگر پاسخ روشن نیست، ابتدا همان ابهام را با مرجع مربوط بررسی کنید.
- پرسش مسیرهدفتان چیست؟
- پیش‌نویس معامله ملکی
- گام بررسینقش مشاور املاک را بررسی کنید
دسترسی حرفه‌ای و مسیر مراجعه مستقیم به دفترخانه را با هم اشتباه نگیرید.
- گام بررسیدرج اطلاعات پیش‌نویس و بررسی طرفین
مشخصات ملک، سمت طرفین و شروط پیشنهادی مرور شود.
- گام بررسیادامه نزد دفتر اسناد رسمی
- قدم پیشنهادیثبت رسمی، حسب مقررات و احراز شرایطتفاوت پیش‌نویس و سند رسمی
- استعلام یا خدمت ثبتی
- گام بررسیورود از kateb.ir
از پیوند رسمی بخش ورود همین صفحه استفاده کنید.
- گام بررسیانتخاب خدمت فعال و مرتبط
- قدم پیشنهادینتیجه همان خدمت را بررسی کنید
نتیجه استعلام را به تمام جوانب معامله تعمیم ندهید.
راهنمای ورود رسمی
- ادعای ناشی از سند غیررسمی
- پیش از ادامهاین مسیر، پیش‌نویس قرارداد نیست
- قدم پیشنهادیابتدا دامنه ثبت ادعا را بشناسیدراهنمای ساغر و ثبت ادعا
- پیش‌نویس معامله ملکی
این نمودار آموزشی و ساده‌سازی‌شده است و جایگزین دستورالعمل رسمی خدمت یا بررسی پرونده نیست.
پاسخ کوتاه
اول نام خدمت را مشخص کنید: پیش‌نویس، قرارداد ثبت‌شده و سند رسمی یک معنا ندارند. پیش‌نویس مسیر ماده ۳ اطلاعات مقدماتی توافق است؛ وضعیت ثبت نهایی و نوع سند باید در مرجع مربوط کنترل شود. برای ادعای ناشی از سند غیررسمی، راهنمای ثبت ادعا را جداگانه بخوانید.
آماده‌سازی بدون سردرگمی
پیش از اقدام چه چیزهایی را آماده کنیم؟
این فهرست برای مرور شخصی است؛ تیک زدن به معنی تأیید مدارک یا کامل بودن پرونده نیست. انتخاب‌ها فقط تا زمان باز بودن این صفحه باقی می‌مانند.
سامانه کاتب چیست؟
کاتب درگاه و بستر دسترسی به خدمات ثبتی است. کاربر از این مسیر به خدمت متناسب با نقش خود دسترسی پیدا می‌کند؛ این عنوان را نباید با نام قانونی «سامانه ثبت الکترونیک اسناد» یکی دانست.
در مقررات، نام هر سامانه به وظیفه مشخصی اشاره دارد. بنابراین دیدن یک خدمت در کاتب، به‌تنهایی درباره اثر حقوقی عملیات انجام‌شده پاسخ نمی‌دهد؛ باید نوع خدمت و وضعیت نهایی ثبت را بررسی کرد.
مبنای این بخش: درگاه رسمی کاتب؛ ورود و خدمات فعالآیین‌نامه ماده ۳؛ پیش‌نویس و قراردادهای یکسان
آدرس رسمی و نحوه ورود به سامانه کاتب
برای شروع، نشانی kateb.ir را مستقیماً در مرورگر وارد کنید یا از پیوند رسمی همین راهنما استفاده کنید. سپس مسیر ورود و احراز هویت نمایش‌داده‌شده در خود درگاه را دنبال کنید.
پس از ورود، نقش و خدمت موردنظر را انتخاب و راهنمای همان خدمت را بخوانید. دسترسی شهروند با دسترسی حرفه‌ای مشاور املاک یکسان نیست. این صفحه فرم ورود کاتب نیست و ماترا رمز، کد پیامکی یا مدارک هویتی شما را برای ورود به آن دریافت نمی‌کند.
- نام دامنه را پیش از وارد کردن اطلاعات کنترل کنید.
- اطلاعات ملک و طرفین را با مدارک اصلی تطبیق دهید.
- رسید را با عنوان دقیق عملیات و وضعیت پرونده نگه دارید.
مبنای این بخش: درگاه رسمی کاتب؛ ورود و خدمات فعال
کاتب چه خدماتی دارد و چه کسانی از آن استفاده می‌کنند؟
شهروندان، طرفین معاملات و کاربران حرفه‌ای ثبتی، متناسب با مجوز و نقش خود، مخاطب این بستر هستند. در حوزه معاملات ملکی، دسترسی به فرایند پیش‌نویس و پیگیری خدمت اهمیت دارد. استعلام‌ها و سایر خدمات را باید از فهرست فعال درگاه رسمی انتخاب کرد؛ فعال بودن همه خدمات برای همه کاربران فرض درستی نیست.
پاسخ یک استعلام فقط در محدوده همان پرسش و زمان صدور آن معنا دارد. برای مثال بررسی امکان معامله، جای بررسی متن توافق، حدود اختیار نماینده و شرایط اختصاصی ملک را نمی‌گیرد.
مبنای این بخش: درگاه رسمی کاتب؛ ورود و خدمات فعالآیین‌نامه ماده ۳؛ پیش‌نویس و قراردادهای یکسان
نقش مشاور املاک و معنی پیش‌نویس قرارداد
در مسیر پیش‌نویس موضوع ماده ۳، مشاور املاک دارای دسترسی مجاز، نتیجه مذاکرات مقدماتی را در قالب اطلاعات طرفین، ملک و شروط پیشنهادی وارد می‌کند. این اطلاعات برای ادامه فرایند به دفتر اسناد رسمی منعکس می‌شود؛ مراجعه مستقیم طرفین به دفترخانه نیز در مقررات پیش‌بینی شده است.
پیش‌نویس، محل مرور و انتقال اطلاعات توافق پیشنهادی است. عنوان «گواهی درج پیش‌نویس» را با قرارداد ثبت‌شده یا سند مالکیت اشتباه نگیرید. پیش از تأیید، نام‌ها، پلاک ثبتی، موضوع معامله و شروط را بندبه‌بند بخوانید.
مبنای این بخش: قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول؛ مواد ۳ و ۱۰آیین‌نامه ماده ۳؛ پیش‌نویس و قراردادهای یکسان
تفاوت پیش‌نویس با سند رسمی و نقش دفترخانه
مطابق مواد ۱۲ و ۱۳ آیین‌نامه ماده ۳، در مسیر پیش‌نویس، ثبت توسط سردفتر مرحله تعیین‌کننده اثر حقوقی قرارداد است؛ پیش‌نویس پیش از این ثبت، آثار حقوقی قرارداد را ندارد. سردفتر تکالیف قانونی، استعلام‌ها و شرایط تنظیم را بررسی می‌کند و متن حسب مورد اصلاح یا تأیید می‌شود.
«قرارداد یکسان» مسیر حقوقی دیگری در همین آیین‌نامه است و شرایط و محدودیت‌های خودش را دارد؛ توضیح پیش‌نویس را نباید به تمام قراردادهای الکترونیکی تعمیم داد. نمودار بالای صفحه فقط مسیر کلی پیش‌نویس را نشان می‌دهد، نه همه خدمات کاتب.
مبنای این بخش: آیین‌نامه ماده ۳؛ پیش‌نویس و قراردادهای یکسان
شناسه ثبت یا کد رهگیری چه چیزی را نشان می‌دهد؟
شناسه را همراه با نام سامانه، عنوان رسید و مرحله عملیات بخوانید. کد مربوط به یک درخواست یا پیش‌نویس لزوماً شناسه سند رسمی نیست. برای استعلام کاتب، از خدمت رسمی متناسب با همان مدرک استفاده و نتیجه را با مشخصات ملک و طرفین تطبیق دهید.
وجود کد رهگیری به‌تنهایی تضمین قانونی بودن معامله، مالک بودن ارائه‌دهنده مدرک یا پایان ثبت رسمی نیست. اگر فقط تصویر یک کد دریافت کرده‌اید، ابتدا اصل مدرک و وضعیت قابل استعلام آن را از مرجع صادرکننده کنترل کنید.
مبنای این بخش: آیین‌نامه ماده ۳؛ پیش‌نویس و قراردادهای یکسان
کاتب چه چیزی را تضمین نمی‌کند؟
ورود به حساب، تکمیل یک فرم یا دریافت رسید به‌تنهایی مالکیت ایجاد نمی‌کند. اثر هر اقدام تابع نوع عملیات، شرایط قانونی و تکمیل ثبت مربوط است. از عنوان کلی «ثبت در کاتب» نمی‌توان نتیجه قطعی درباره صحت همه جوانب معامله گرفت.
در اختلاف، ابهام در سند، نمایندگی یا حدود ملک، بررسی مرجع صالح و متخصص مربوط لازم است. ماترا ناشر این راهنمای آموزشی است و هیچ تأییدیه ثبتی یا تضمین نتیجه برای پرونده صادر نمی‌کند.
مبنای این بخش: قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول؛ مواد ۳ و ۱۰آیین‌نامه ماده ۳؛ پیش‌نویس و قراردادهای یکسان
تفاوت کاتب با ساغر و سامانه‌های مرتبط
کاتب یک درگاه خدمات ثبتی است؛ «سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی» موضوع ماده ۱۰، برای درج ادعاها و مستندات مشمول آن ماده تعریف شده است. حتی اگر دسترسی یک خدمت از یک درگاه مشترک فراهم باشد، هدف و اثر حقوقی این دو مفهوم یکسان نمی‌شود.
سامانه ثبت الکترونیک اسناد نیز اصطلاح مشخص قانون و آیین‌نامه است. برای انتخاب مسیر، ابتدا روشن کنید دنبال پیش‌نویس معامله، ثبت رسمی یا ثبت ادعای ناشی از مستندات غیررسمی هستید؛ شباهت نام خدمات مبنای انتخاب نیست.
مبنای این بخش: قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول؛ مواد ۳ و ۱۰آیین‌نامه ماده ۳؛ پیش‌نویس و قراردادهای یکسانآیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ و تبصره‌های ۱ و ۲؛ خبرگزاری میزان
ارتباط اسناد رسمی و اطلاعات ملک
نام مالک یا طرف قرارداد، پلاک ثبتی، نشانی و مشخصات هندسی باید به همان ملک اشاره کنند. نشانی پستی، شماره قطعه در یک نقشه و پلاک ثبتی الزاماً یک شناسه نیستند؛ اختلاف آن‌ها را با حدس برطرف نکنید.
اگر پرونده به نقشه یا تعیین تکلیف وضعیت ثبتی نیاز دارد، ابتدا قالب و مدارک موردنیاز مرجع دریافت‌کننده را مشخص کنید. ابزارهای فنی ماترا برای سازمان‌دهی اطلاعات هستند و جای دفترخانه، وکیل، نقشه‌بردار یا کارشناس دارای صلاحیت را نمی‌گیرند.
یک بار درست بررسی کنید
اشتباهات رایج؛ چه چیزی را با چه چیزی اشتباه نگیریم؟
- پیش‌نویس را قرارداد نهایی دانستن
در مسیر پیش‌نویس ماده ۳، پیش از ثبت سردفتر آثار حقوقی قرارداد ایجاد نمی‌شود؛ مقررات قراردادهای یکسان را جداگانه بررسی کنید.
- رسید را سند مالکیت دانستن
عنوان رسید و مرحله عملیات را بخوانید؛ شناسه درخواست لزوماً شناسه سند رسمی نیست.
- ثبت ادعا را با ثبت معامله یکی دانستن
هدف و اثر ثبت ادعای ماده ۱۰ با مسیر پیش‌نویس معامله متفاوت است.
پرسش‌های متداول
برای ورود به کاتب از کجا شروع کنم؟
از kateb.ir و مسیر ورود همان درگاه شروع کنید؛ فرم‌های ماترا محل ورود به خدمات رسمی کاتب نیستند.
آیا هر پیش‌نویس قرارداد، سند رسمی است؟
خیر. در مسیر پیش‌نویس ماده ۳، درج پیش‌نویس با ثبت قرارداد توسط سردفتر تفاوت دارد. عنوان و وضعیت نهایی مدرک را کنترل کنید.
آیا کد رهگیری برای اثبات مالکیت کافی است؟
خیر. کد باید در کنار نوع مدرک، صادرکننده و وضعیت ثبت بررسی شود و به‌تنهایی اثبات‌کننده مالکیت نیست.
ثبت ادعای ملک قولنامه‌ای را با ثبت پیش‌نویس انجام می‌دهم؟
این دو مسیر هدف یکسان ندارند. برای ادعاهای مشمول ماده ۱۰، راهنمای ساغر و اعلان دامنه اجرای آن را بررسی کنید.
منابع و مراجع
متن آموزشی این صفحه تألیف ماترا است. پیوندهای زیر برای تطبیق مطالب ارائه شده‌اند؛ منابع بازنشرشده صریحاً مشخص‌اند و ملاک اقدام، نسخه رسمی و مقررات جاری است.
- درگاه رسمی کاتب؛ ورود و خدمات فعال ↗
مرجع ورود؛ جزئیات رابط و فهرست خدمات ممکن است تغییر کند.
- قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول؛ مواد ۳ و ۱۰ ↗
بازنشر متن قانون در نظامات؛ مصوب مجلس ۱۴۰۱/۰۹/۰۶ با تصمیم مجمع تشخیص مصلحت نظام در ۱۴۰۳/۰۲/۲۶. برای اقدام، نسخه رسمی و اصلاحات بعدی ملاک است.
- آیین‌نامه ماده ۳؛ پیش‌نویس و قراردادهای یکسان ↗
بازنشر مقرره مصوب ۱۴۰۳/۰۷/۱۸ با اصلاحات درج‌شده مورخ ۱۴۰۴/۰۸/۲۷؛ به‌ویژه مواد ۷ تا ۱۴.
- آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۰ و تبصره‌های ۱ و ۲؛ خبرگزاری میزان ↗
انتشار متن مقرره در رسانه قوه قضائیه، ۱۴۰۴/۰۲/۰۶؛ مصوب ۱۴۰۴/۰۱/۱۷. مبنای توضیح مدارک، نقشه، گواهی و پیگیری ادعا.
- سازمان ثبت اسناد و املاک کشور؛ پیگیری اطلاعیه‌های جاری ↗
مرجع رسمی برای بررسی دامنه اجرا و اطلاعیه‌های جدید؛ صفحه اصلی، جایگزین متن اختصاصی هر اعلان نیست.
بازبینی دستی منابع: ۱ مهر ۱۴۰۵؛ تاریخ با بارگذاری صفحه یا ساخت سایت تغییر نمی‌کند.